Kệ ngộ thiền của tổ Huệ Khả


TỔ HUỆ KHẢ, tính theo dương lịch, ngài sanh năm 494, tịch năm 601, thọ 107 tuổi, ở Nước Chu, cha là Chu Lương Khánh, mẹ là Khưu Phước Vinh, mẹ ngài 39 tuổi mà chưa có con nên thường đến chùa cầu tự. Một hôm cha mẹ ngài đến chùa cầu tự đêm về nhà nằm mộng thấy có hào quang kỳ lạ chiếu vào nhà mình, nên khi sanh ngài ra đặt cho ngài cái tên là Chu Thần Quang, tức ánh sáng diệu kỳ.

Lớn lên ngài rất thông minh xem tất cả các kinh của Não Tử và Khổng Tử viết, ngài thấy thông suất nên xem các kinh Phật giáo, nhưng những kinh ngài xem qua cũng không làm thỏa mãn lòng tìm kiếm của ngài. Ngài có đến chùa Long Môn trên núi Hương Sơn thuộc Lạc Dương, gặp thiền sư bảo tịnh, ngài có hỏi:

-Kính thưa thầy, mục đích chính của người tu theo đạo Phật là để được cái gì?

Thiền sư bảo tịnh hỏi lại ngài?

-Vậy quan niệm của ông như thế nào?

Ngài trả lời:

-Tôi đọc hết kinh Não tử, mục đích chính của não tử là con người và vạn vật sanh ra bởi âm dương và cứ liên tục như vậy, còn khởi đầu là nhất sanh ra nhị, nhị sanh ra tứ, tứ sanh ra bát…cứ như vậy mà sanh đôi ra không khi nào cùng.

-Còn Khổng tử ngài chủ trương: Nhân-nghĩa-lễ-trí-tín, quân-thần, phụ-tử, bình thiên hạ, đó là căn bản lời dạy của đức Khổng tử.

Nói tóm lại thuyết 2 vị trên là của nhân gian, còn nói về xuất thế gian tôi chưa thấy ai trả lời cho tôi thỏa mãn cả.

Thiền sư Bảo Tịnh trả lời cho ngài biết đạo phật tu có 2 đường:

-Tu để được luân hồi trong vật lý.

-Tu để vượt ra ngoài vật lý để trở về quê hương chân thật của chính mình.

Ngài vừa nghe thiền sư Bảo Tịnh nói vậy, ngài suy nghĩ 1 hồi lâu dồi hỏi:

-Vậy xin thầy dạy con pháp môn tu vượt ra ngoài vật lý có được không?

Thiền tư bảo tịnh nói với ngài:

-Tôi không có khả năng ấy, xin ông đi tìm người khác.

Ngài nghe thiền sư Bảo Tịnh từ chối, nên ngài đến chùa VĨnh Mục huyện Du Giảng Tứ, tiếp tục tìm hiểu kinh luận của nhà Phật, năm 32 tuổi, ngài trở về chùa Hương Sơn chuyên ngồi thiền quán, tưởng, có 1 thầy thấy sư ngồi niêm mật như vậy nên bảo rằng:

-Tôi thấy ông kiên cường quá mà không có kết quả gì, ông hãy đến chùa Thiếu Lâm để hỏi tổ sư Bồ Đề Đạt Ma có thể tổ giúp cho ông được toại nguyện.

Ngài liền đến chùa TIẾU LÂM ra mắt tổ và xin tổ dạy pháp môn giải thoát (phần này có nhiều sách nói là Thần Đông Ngạc mách bảo).

Tổ không màng đến, ngài quỳ suốt 3 ngày 3 đêm, tổ thấy ngài có trí khí kiên cường nên quay lại hỏi:

-Ông quỳ sau ta suốt 3 ngày 3 đêm vậy để cầu việc gì?

Ngài thưa: -Con xin tổ dạy con đạo giác ngộ và giải thoát.

Tổ bảo:

-Đạo giác ngộ và giải thoát là đạo đưa con người từ 1 phàm phu để trở thành 1 vị phật, ông có chút hạn cỏn con như vậy mà muốn thành phật được sao?

Thấy tổ bồ đề đạt ma chê mình, nên ngài xuống nhà bếp lấy dao chặt đứt cánh tay trái đem dâng cho tổ để cầu đạo giải thoát.

Tổ thấy trên đời này không có ai có chí kiên cường như ngài, nên tổ nhận ngài làm đệ tử và đặt cho ngài cái tên Huệ Khả. Tức có ý chí kha khá và dạy ngài pháp môn Thiền Tông.

Ngài theo tổ học được 2 năm, một hôm 2 thầy trò đi qua sông, vừa lên thuyền nghe thấy tiếng con rắn cắn con ếch bên bờ, con ếch kếu lên, tổ hỏi ngài:

Tiếng con gì kêu đó?

Ngài thưa: Tiếng con ếch kêu vì nó bị con rắn cắn.

Tổ bảo: Vậy mà ông nói: Con thường liễu liễu hằng tri mà sau còn chạy theo vật.

Ngài nghe tổ nhắc nhở như vậy, tự nhiên ngài chết đứng, tổ biết nhờ câu nhắc nhở của tổ nên ngài thấy được tường tận ngũ uẩn giai không, khi ngài trở lại sống bình thường với vật lý, ngài trình thưa tổ:

-Con nhờ tổ nói diệu thuật này, nên nay con đã được thấy rõ ràng bản lai diện mục của con rồi.

Tổ bảo: Đâu ông trình bản lai diện mục của ông cho ta xem.

Ngài trình bài kệ 56 câu như sau:

(Trích quyển :cuộc đời và ngộ đạo của 36 vị Tổ sư thiền tông Ấn Độ – Trung Hoa- Việt Nam”- NXB Tôn Giáo)

Tin Liên Quan