Bài kệ của Đức vua Trần Nhân Tông về dòng chảy mạch nguồn thiền tông

Đầu tiên Đức Phật dạy tu thiền
Ma Ha Ca Diếp nhận liền hoa sen
Thiền Tông Đức Phật truyền xưa
Ca Diếp nhận được quê xưa của mình.


Ngài thấy như vậy lặng thinh
Chỉ cần mỉm cười Đức Phật truyền trao
Truyền trao mất hẳn chiêm bao,
Bước qua hàng rào của Hải Triều Âm.


Ca Diếp nhận được âm thầm
Lần lượt truyền người làm tổ thứ hai,

Tổ hai nhận được căn tai,
Nhận được cười hoài vì hết trầm luân.


A Nan đã biết pháp dừng
Luân hồi sinh tử ngài đừng chạy theo

Tổ vị ngài truyền tiếp theo
Thương Na Hòa Tu làm tổ thứ ba.


Tổ ba đã biết nhận ra
Kế đến cúc Đa nhận ra pháp thiền

Thứ năm Đa Ca có duyên
Chính thức nhận liền tổ vị thứ năm.


Đa Ca lặng lẽ âm thầm
Truyền lại pháp thiền ông Di Dá Ca.

Vị tổ thứ sáu nhận ra
Bà Tu Mật nhận sâu sa nguồn thiền.


Thiền Tông chính thức được truyền
Cho ông Phật Đà làm tổ tiếp theo

Nam Đề nghe huyền Phật xưa
Tìm ông Phục Đà truyền pháp Thiền Tông.


Tổ chín nhận được ngóng trông
Tìm tổ mười, Tôn Giả thiền ca

Ngày xưa huyền ký Thích Ca
Mười một là ngài Phú Na được truyền.


Phú Na tìm người đủ duyên
Mã Minh mong thiền của Phật Thích Ca

Tổ vị mười hai nói ra
Mười ba là tổ Ma La tiếp mình.


Ca Tỳ nhận được lặng thinh
Đợi ngài Long Thọ, cùng mình truyền riêng

Mười năm Ca Na Đề Bà
Văn hay chữ tốt nhận ra pháp thiền.


Rằng ngài đã được đủ duyên
Long Thọ truyền thiền làm tổ mười năm

Lớn tuổi một mình âm thầm
Tìm người hiểu đạo trao phần Thiền Tông.


Ở Nước Tỳ Na có ông
La Hầu Đa La chính tông danh ngài

Mười năm tổ đến nhận ngay
Vị ấy đáng được nhận ngay nguồn thiền.


Mười sáu biết được huyền thiêng
Chính thức được truyền tổ vị Thiền Tông

Xuống nam gặp được Nan Đề
Hoàng tử Nan Đề biết tủy Thiền Tông.


Tổ vị mười bảy là ông
Đi qua khắp xứ cũng mong truyền thiền

Gặp được Già Dạ có duyên
Nên được truyền thiền làm tổ tiếp theo.


Mười chín là ông Cưa Ma
Gia tộc cao quý dòng Bà La Môn.

Ngài La Đa lại có duyên
Hiểu được gốc thiền của Phật Thích Ca.


Vị tổ mười tám nhớ ra
Ở trong huyền kí của Phật Thích Ca

Mười chín là ông Cưa Ma
Tổ vị tiếp nối Thích Ca lưu truyền.


Lớn tuổi ngài hết trần duyên
Chính thức truyền thiền tổ vị hai mươi.

Nhận thấy Xà Dạ hơn người
Rõ môn Thiền học không ai sánh bằng.


Tổ trước huyền kí nói rằng
Bà Tu Bàn Đầu làm tổ tiếp theo.

Vì vậy tổ trước nghe theo
Truyền ông Bàn Đầu làm tổ Thiền Tông.


Tổ vị hai mốt đã xong
Bàn Đầu tìm người để mong tiếp thiền.

Tìm người phong cách trao riêng
Thiền Tông màu nhiệm linh thiêng xứ này.


Ma Noa mong muốn dựng xây
Pháp môn Thiền học tại đâu lưu truyền.

Hạc Lặc chính thức đủ duyên
Ma Noa truyền thiền trao đủ Thiền Tông.


Chánh pháp bí mật trong lòng
Có ngài Sư Tử chờ mong nguồn thiền.

Bà La Môn này có đại duyên
Chánh thức truyền thiền làm tổ hai tư.


Tâm ông đã được như như
Tổ Sư Tử được y như lời nguyền.

Tìm người có đủ phúc duyên
Chánh thức truyền thiền làm tổ hai lăm.


Bà Xá Tư Đa, Kế Tân
Nguyện theo Sư Tử cầu mong pháp thiền.

Sư Tử thấy ông đủ duyên
Chuyển giao pháp thiền làm tổ hai lăm.


Hai sáu Bất Như Mật Đa
Dòng sát đế lợi lại mong Phật Đà.

Phật Đà là của Thích Ca
Vì lòng ham muốn vua cha bằng lòng.


Khi ngài nhận được pháp xong
Bát Nhã Đa La rất mong gặp ngài.

Suy cùng kiếp trước và nay
Có duyên tiền định nhận ngay pháp thiền.


Thiền Tông nước Ấn đảo điên
Do vậy pháp thiền phải đến phương đông.
Vượt sông qua biển đi vòng
Lần theo eo hồng cặp biển Việt Nam.


Bồ Đề hai tám gian nan
Tìm người duyên lớn chuyển sang pháp thiền

Gặp vua Võ Đế gặp riêng
Vị vua nói liền ngài đã bị điên.


Tổ xuống thuyền đành ra khơi
Tại đất bắc Ngụy thong thả nghỉ ngơi

Đông Nhạc mách thời, Thần Quang
Thần Quang khi nhận được lệ tuôn tràn.


Quang trình làng tổ phương đông
Tăng Xán bị bệnh không dám cầu mong

Cầu xin Huệ Khả chữa xong
Bịnh tình khổ sở không mong thứ gì.


Ở trong huyền kí có ghi
Tăng Xán nhận thì Tổ vị ba mươi

Khi nhận tổ vị vui tươi
Phổ đi khắp chốn người an vui.


Đến khi lớn tuổi tìm người
Để trao tổ vị cho người tiếp theo

Bất luận người giàu hay nghèo
Miễn nhận đạo mầu của Phật Thích Ca.


Đạo Tín tìm ngài hỏi qua
Con làm sao được vượt qua luân hồi?

Tăng Xán dạy Đạo Tín thôi
Nhiều đời sanh tử dứt rồi với ông.


Đạo Tín nhận được thong dong
Con chỉ một lòng phụng Thiền Thích Ca

Tuổi già lần lượt hiện ra
Tìm người kế tiếp Thích Ca lưu truyền.


Hoằng Nhẫn vị thầy có duyên
Đem về nuôi lớn truyền thiền cho ông.

Hoằng Nhẫn nhận pháp vừa xong
Tìm trong thiên hạ ai mong tu thiền.


Do vậy phổ đi các miền
Tìm người duyên lớn truyền thiền tiếp theo

Có anh bán củi rất nghèo
Nghe người tụng đọc lần theo hỏi liền.


Kinh gì lời kệ rất thiêng?
Tôi vừa nghe đến nhận liền tánh không.

Hoằng Nhẫn phổ khắp núi sông
Bài kinh tôi đọc là thiền Kim Cang.


Một mình khổ sở gian nan
Đông thiền xa quá lên đàng mà đi

Khi đến tổ hỏi cầu chi?
Con xin làm Phật cầu chi không cầu.


Tổ bảo không Phật mà cầu
Huệ Năng liền nói Phật đâu bên ngoài

Ngũ tổ thấy Năng người tài
Sợ người hãm hại chỉ ngay nhà trù.


Tám tháng ngài phải lu bu
Giã gạo ghánh nước, không xu không tiền

Ngộ thiền ngài chỉ biết riêng
Ngũ tổ truyền thiền làm tổ ba ba.


Đến đây huyền ký Thích Ca
Pháp Thiền Thanh Tịnh phải xa nơi này

Truyền thiền chấm dứt tại đây,
Dòng chảy nguồn thiền tại đây chảy hoài.


Chảy đi khắp chốn trần ai
Chảy về Nam quốc dừng ngay Long Thành

Hôm nay Trẫm nhận rõ rành
Pháp Thiền Thanh Tịnh trụ thành Thăng Long.


Thiền Tông không phải dụng công
Chỉ cần thanh tịnh là xong luân hồi.

Thiền Tông đơn giản vậy thôi
Nếu tìm hay kiếm vào đời trầm luân.


Do vậy Đức Phật dạy dừng
Không theo vật lý luân hồi dừng ngay

Hôm nay tại Yên Tử đài
Ta nay phổ biến ý ngài Thích Ca.


Nếu ai duyên lớn nhận ra
Thiền Tông chánh pháp Thích Ca lưu truyền.

Vị nào có được đại duyên
Ta sẽ truyền thiền làm tổ tiếp theo.


Thiền Tông lội suối qua đèo
Theo đường hiểm nghèo để xuống phương nam.

Đất Việt gặp lúc gian nan
Ở yên trung Việt, đợi an quê nhà.


Thiền Tông chính thức bùng ra
Ở tại đất Rồng phổ khắp năm châu.

Thiền Tông đến lúc khởi đầu
Xóa đi đạo cầu, quán, tưởng và xin.


Tại đây lời dạy tối linh
Phổ đi Thiền học của mình Thích Ca

Các ông nghe kệ của ta
Viết ra huyền ký Thích Ca lưu truyền.


Giúp người hữu phúc đại duyên
Nhận được nguồn thiền là hết trầm luân

Chỉ dạy hậu nhân biết dừng
Vì đây sứ mạng, nhớ đừng lãng quên.


Người dân Việt biết đáp đền
Những lời Phật dậy đừng quyên trong lòng.

Phổ đi khắp chốn núi sông
Cho người duyên lớn cầu mong pháp thiền.


Người nhận được hết đảo điên
Biết cách tu thiền của Phật Thích Ca

Thiền Tông đất Việt bùng ra
Năm châu bốn biển nhà nhà an vui.


Ai nhận được tự tươi cười
Vì đã về được quê tươi của mình.

204 câu kệ nói trên, chúng tôi ghi lại nơi báo sài gòn mới, xuất bản 1958 bút danh người viết BÚT TRÀ nơi mục các bài kệ thiền tông phật giáo.

(Trích quyển “huyền ký của Đức Phật và những vị ngộ thiền”- NXB Tôn Giáo Hà Nội).

Tin Liên Quan